Wat is vrije kasstroom (free cash flow)?

Voor veel beleggers is het de belangrijkste vergelijking op de beurs: winst is wat een bedrijf zegt dat het verdiend heeft, maar de kasstroom is wat er echt op de bankrekening staat. Een van de krachtigste maatstaven om de financiële gezondheid van een bedrijf te meten is de vrije kasstroom, beter bekend onder de Engelse term Free Cash Flow (FCF).

Maar wat betekent deze term precies, hoe bereken je het en waarom hechten analisten en beleggers er zo enorm veel waarde aan?

De definitie van vrije kasstroom (FCF)

De vrije kasstroom is de hoeveelheid geld die een bedrijf overhoudt nadat alle operationele kosten zijn betaald én de noodzakelijke investeringen zijn gedaan om het bedrijf draaiende te houden en te laten groeien.

Het is letterlijk het geld dat “vrij” beschikbaar is voor het management om waarde te creëren voor de aandeelhouders.

Hoe bereken je de vrije kasstroom?

De basiselementen voor de berekening vind je op het kasstroomoverzicht (cash flow statement) van het jaarverslag van een bedrijf.

De basisformule luidt als volgt:

Vrije Kasstroom (FCF)=Operationele Kasstroom−Kapitaaluitgaven (CapEx)\text{Vrije Kasstroom (FCF)} = \text{Operationele Kasstroom} – \text{Kapitaaluitgaven (CapEx)}

Waar bestaan deze onderdelen uit?

  1. Operationele kasstroom (operating cash flow): Dit is het geld dat daadwerkelijk binnenkomt via de kernactiviteiten van het bedrijf (verkoop van producten of diensten), minus de operationele kosten zoals salarissen, huur en grondstoffen.
  2. Kapitaaluitgaven (capital expenditures / CapEx): Dit zijn de investeringen die een bedrijf moet doen in fysieke activa. Denk aan de aanschaf van nieuwe machines, het bouwen van een fabriek of de aankoop van computers en voertuigen.

Een simpel rekenvoorbeeld uit de praktijk:

Stel, een kledingmerk rapporteert over het afgelopen jaar de volgende cijfers:

  • Operationele kasstroom: € 10.000.000
  • Investeringen in nieuwe winkels en machines (CapEx): € 3.000.000
FCF=€10.000.000−€3.000.000=€7.000.000\text{FCF} = € 10.000.000 – € 3.000.000 = € 7.000.000

Het kledingmerk heeft dit jaar dus € 7 miljoen aan vrije kasstroom overgehouden.

Wat kan een bedrijf doen met de vrije kasstroom?

Als een bedrijf een positieve vrije kasstroom genereert, heeft het management verschillende opties om dit geld te besteden:

  1. Dividend uitkeren: Een deel van het geld rechtstreeks overmaken naar de aandeelhouders.
  2. Eigen aandelen inkopen: Door eigen aandelen uit de markt te halen, worden de overgebleven aandelen schaarser en vaak waardevoller.
  3. Schulden aflossen: Het verlagen van de schuldpositie om de financiële risico’s te verkleinen en rentekosten te drukken.
  4. Overnames doen (M&A): Andere bedrijven of technologieën opkopen om sneller te groeien.
  5. Cash opbouwen: Het geld op de bankrekening laten staan als buffer voor slechtere tijden.

Winst vs. vrije kasstroom: wat is het verschil?

Veel beginnende beleggers kijken alleen naar de nettowinst van een bedrijf. Hoewel de winst belangrijk is, kan deze via boekhoudkundige regels (zoals afschrijvingen en herwaarderingen) soms een vertekend beeld geven.

  • Winst is een boekhoudkundig begrip (“profit is an opinion”).
  • Kasstroom is het feitelijke geld dat in en uit het bedrijf stroomt (“cash is fact”).

Een bedrijf kan op papier heel winstgevend lijken, maar als klanten hun rekeningen niet betalen of als er gigantische investeringen nodig zijn om operationeel te blijven, kan de vrije kasstroom negatief zijn. Bedrijven die te lang een negatieve vrije kasstroom hebben, kunnen uiteindelijk in betalingsproblemen komen, zelfs als ze “winst” maken.

Beperkingen van de vrije kasstroom

Hoewel FCF een uitstekende indicator is, moet je er niet blind op staren:

  • Investeringsfases: Jonge, snelgroeiende techbedrijven hebben vaak een negatieve FCF omdat ze al hun geld direct herinvesteren in snelle expansie. Dit hoeft op de korte termijn niet erg te zijn.
  • Eenmalige meevallers: Een bedrijf kan de FCF kunstmatig hoog laten lijken door een fabriek of vastgoed te verkopen, of door noodzakelijke investeringen een jaar uit te stellen.

Verder lezen?

Korte cursus (ga naar overzicht)

Dit artikel is exclusief voor de Masterclass.
Wil je dit onderwerp volgen? Start dan direct met de Masterclass voor beginnende beleggers.